Het Technocentrum Twente heeft ervoor gekozen om de volgende drie branches centraal te stellen:
1. De Metaalelektro en Kunststoffenbranche;
2. De Voedings- en Genotmiddelenbranche;
3. De Transport, Logistiek- en Mobiliteitbranche.
Voor de eerste branche geldt dat zij de grootste branche is qua werkgelegenheid. Voor de Voedingssector geldt dat die in Twente relatief niet alleen goed vertegenwoordigd is, maar ook in de plannen van de overheid voor Oost-Nederland een prominente plaats inneemt (Triangle: Food, Health and Technology). De Transport, Logistiek en Mobiliteitsector is zeer kansrijk en voor de regio van strategisch belang. De regio is door de geografische ligging op kruispunten van snelwegen, spoorlijnen en waterwegen, tevens gateway voor Midden- en Oost-Europa.
Trends per branche
Voeding & Technologie (V&T)
In toenemende mate ontstaat er behoefte bij voedingsmiddelenbedrijven aan bedrijfsgerichte opleidingen, gekoppeld aan Erkenning van Verworven Competenties (EVC). Hierbij dient een koppeling te worden aangebracht tussen functie-eisen, kwalificatieniveau en competentiemanagement. Deze groeiende behoefte is mede te verklaren vanuit de volgende knelpunten:
• Sterke verschuiving van vast personeel naar tijdelijke krachten in de laatste jaren. Dit stelt hoge eisen aan het vaste personeel met betrekking tot instructie, begeleiding en motivering, maar vraagt tevens om noodzakelijke scholing voor de tijdelijke krachten. Immers, de eisen aan producten en bedrijven aangaande voedselveiligheid, arbeidsomstandigheden en kwaliteitsborging worden steeds strenger, zowel vanuit de wet als de consument.
• Zeer onevenwichtige leeftijdsopbouw in veel voedingsmiddelenbedrijven. De vergrijzing vormt een groot probleem, nog sterker dan reeds uit het Nederlandse demografische deel zichtbaar is. Met de pensionering van medewerkers verdwijnt een grote hoeveelheid kennis en ervaring uit de branche.
• Grote vraag naar gekwalificeerd personeel, terwijl er een zeer geringe belangstelling bestaat voor het volgen van initiële beroepsopleidingen levensmiddelentechnologie en voor het werken in deze branche.
• Automatisering en afplatting van organisatiestructuren binnen voedingsmiddelenbedrijven hebben geleid tot significant hogere niveaueisen aan het productiepersoneel.
Uitvoering van trajecten binnen voedingsmiddelenbedrijven zetten processen in gang waarbinnen competentieprofielen voor diverse functies worden vastgesteld, een competentiescan van de medewerkers wordt gemaakt, persoonlijke ontwikkelingsplannen worden opgesteld en maatwerkopleidingen worden uitgevoerd. De deelnemende bedrijven hebben hiermee een krachtig instrument voor competentiemanagement. De medewerkers beschikken over een uitstekend middel om het life-long-learning invulling te geven en de employability te vergroten. Belangrijk neveneffect is de versterking van de band tussen onderwijs en bedrijfsleven binnen een regionale setting.
Transport, Logistiek en Mobiliteit (TLM)
De verwachtingen voor de werkgelegenheid in de branche zijn positief, dit blijkt tevens uit het arbeidsmarktonderzoek 2008 van VTL. De werkgevers in het beroepsgoederenvervoer verwachten een groei van 3,7%; de logistieke dienstverleners gaan zelfs uit van 3,4% groei. Binnen de mobiliteit houdt men rekening met een stabilisatie van de werkgelegenheid. Wel is hier een grotere behoefte aan hoger technisch geschoold personeel. Bedrijven blijven moeite houden om de vacatures te vervullen. Op dit moment zijn er relatief weinig werknemers uit doelgroepen. Binnen de logistieke dienstverlening is met 12% het aandeel uitzendkrachten in de sector ruimschoots hoger dan gemiddeld in Nederland. Personeel binnen deze branches zijn over het algemeen tevreden over hun werk. Bij verandering van werkgever blijft men vaak functioneren binnen de branche.
In de toekomst is ongeveer 9% van de bedrijven in het beroepsgoederenvervoer van plan om met personeel uit Oost-Europa te werken; in de logistieke dienstverlening is dat bijna 30%. Als belemmerende factor voor het werken met deze doelgroep, wordt genoemd het communicatie- c.q. taalprobleem. Kwaliteit van de dienstverlening, en daarmee tevens van het personeel, zal de kracht moeten zijn voor de autochtone medewerker, om de concurrentie voor te blijven. Ten behoeve van en samen met de branche heeft het Kennis- en Praktijkcentrum Transport, Logistiek & Mobiliteit binnen het ROC van Twente een simulatie- en praktijkomgeving gecreëerd. Binnen de regio is hier het loket voor de branche Transport, Logistiek & Mobiliteit ontstaan voor alle relevante scholing en cursussen. Onderwijs leerbedrijven vormen hier een onderdeel van.
Metaal, Elektro & Kunststoffen (MEK)
De sector metaal, elektro en kunststofbedrijven, verenigd in de bedrijfstakorganisaties Metaalunie, FME en de regionale brancheorganisatie VMO, treden in Oost-Nederland (met als speerpunt Twente) gezamenlijk op met de kennis- en onderwijsinstellingen onder de paraplu MAIN (Manufacturing And Innovation Network). MAIN heeft een uitgebreide SWOT-analyse gemaakt van alle 700 maakindustriebedrijven (>20 medewerkers).
De trends die hieruit zichtbaar zijn:
• Technologische upgrading van en innovatie verschuiving naar de toeleveranciers;
• Productieautomatisering, juist/ook in de klein-serie en enkel-stuksproductie; niche operatie; ‘klein, maar fijn!’;
• Levenslang leren en verdere integratie leren-werken;
• Kwaliteit is niet goed genoeg: excellentie is de norm!
Op basis van de SWOT en de trends zijn actielijnen met deze bedrijven opgesteld voor de komende vijf jaar ter verbetering van de concurrentiepositie van deze sector in Oost-Nederland. De actielijnen zijn geprioriteerd naar drie hoofdlijnen namelijk:
• Marktinnovatie en nieuwe producten;
• Procesverbetering in productiebedrijven (technologie, automatisering,
lean-production);
• Kennistransfer en personeelsvoorziening.
Op deze hoofdlijnen werd in najaar 2006 het actieprogramma MAIN 2007-2012 opgezet. Bij de uitwerking zijn bedrijven en kennisinstellingen in werkgroepen per actielijn betrokken.
Binnen de actielijnen van MAIN heeft het OKC-MEK zijn volgende activiteitenplan vastgelegd:
• Het optimaal communiceren met industriële MEK-bedrijven
- afstemming met de Regiegroep MAIN Werkgroep Kennistransfer en personeel- en ICK- MEK-stuurgroep ondersteunt door PR (Nieuwsbrief TCT);
• Kennistransfer:
- Het organiseren van bedrijvenkringen (productieproces gericht en/of thematisch) voor kennisuitwisseling tussen bedrijven.
- Het vertalen van nieuwe ontwikkelingen in de industrie (onder andere bedrijvenkringen) naar vernieuwing van bedrijfsadvies, kennisoverdracht/opleidingen/onderwijs door de kennisinstellingen met behulp van kenniskringen.
- Het vernieuwen en valideren van onderwijsprogramma’s door werkveldgroepen;
• IPC (Integraal Praktijk Centrum) Metalektro. Dit is gevestigd in de nieuwbouw van het ROC van Twente te Hengelo en is gericht op samenwerking van de verschillende opleiders in de regio ten behoeve van het bedrijfsleven;
• Eén-loket functie met opleidingsdatabank;
• Het verbeteren van de effectiviteit van opleiden door maatgericht (bedrijfsspecifiek) en flexibel (modulaire) opleidingen aan te bieden in combinatie met EVC.
Hiervoor zullen opleidingsadviseurs proactief bedrijven benaderen.
Het acute knelpunt van bedrijven is het tekort aan personeel in samenwerking met bedrijven (organisaties), de andere OKC’s, en binnen de TTOA-Twente/POWI wordt een plan uitgewerkt voor de komende jaren.
Branchegebonden
